ISO/IEC 37001 Yolsuzlukla Mücadele Yönetim sistemi

Yolsuzluk ve rüşvet, dünyanın en zorlu sorunlarından birisidir. Bununla birlikte, ulusal ve uluslararası düzeyde rüşvetle mücadele çabalarına rağmen yolsuzluk, önemli bir sorun olmaya devam etmektedir. Bu sorunun farkında olan Uluslararası Standardizasyon Örgütü (“ISO”), kuruluşların yolsuzluk ve rüşvet gibi etik dışı davranışlarla mücadele etmelerine yardımcı olmak için ISO 37001’i yayınlamıştır.

Ekim 2016’da yayınlanan ISO 37001 standardı; kuruluşlara proaktif bir Yolsuzlukla Mücadele Yönetim Sistemi uygulama ve sürdürme konusunda yardımcı olma amacıyla tasarlanan, yasal uyum odaklı ve etik iş kültürünü teşvik eden bir standarttır.

ISO 37001, United Nations Convention against Corruption (UNCAC)-Birleşmiş Milletler Yolsuzlukla Mücadele Sözleşmesi, European Anti-Corruption Conventions-Avrupa Yolsuzlukla Mücadele Sözleşmeleri, USA Foreign Corrupt Practices Act-ABD Rüşvetin Önlenmesi ve Yabancı Ülkelerde Yolsuzluk Uygulamaları Kanunu ve England Bribery Act-İngiltere Rüşvet Yasası gibi uyum yasaları ile aynı protokolü uygulayarak tüm dünyada tanınan ve küresel mücadeleyi güçlendiren evrensel bir standarttır.

ISO 37001’in Kurumunuza Getirmiş Olduğu Katkılar Nelerdir?

ISO 37001:2016, etik ve yolsuzluk karşıtı bir yönetim sisteminin kurulması, uygulanması, sürdürülmesi, gözden geçirilmesi ve geliştirilmesi için gereksinimleri belirtir ve rehberlik eder. Sistem bağımsız olabilir veya genel bir yönetim sistemine entegre edilebilir. ISO 37001:2016, kurum veya kuruluşun faaliyetleriyle bağlantılı olarak aşağıdakileri ele almaktadır:

• Kamu, özel ve kâr amacı gütmeyen sektörlerde yolsuzluk;
• Kurum tarafından yolsuzluk;
• Kurum adına çalışan veya ürün/hizmet alan/satan kuruluş personeli tarafından yolsuzluk;
• Kurumun iş ortakları tarafından kurum adına hareket eden, kurum yararına veya zararına etik dışı tutumlar;
• Rüşvet;
• Kurum faaliyetleri ile ilgili olarak kurum personelinin yolsuzluğu;
• İş ortaklarıyla ilgili yolsuzluk;
• Doğrudan ve dolaylı yolsuzluk (Örneğin; Üçüncü bir tarafça veya üçüncü taraf aracılığıyla teklif edilen veya kabul edilen etik dışı fayda)

Türk Hukukunda Yolsuzluk ve Rüşvete İlişkin Düzenlemeler Nelerdir?

Yolsuzluk ve Rüşvete dair mevzuatımızda yer alan bir kısım düzenlemelere aşağıda yer verilmiş olup ülkemizin taraf olduğu uluslararası anlaşmalar ve Kurumunuzun ticari ilişki içerisinde olduğu uluslararası firmaların talebi doğrultusunda gerek yerel hukuka gerekse yabancı ülke hukukuna ve uluslararası hukuktan doğan düzenlemelere de ISO 37001 çerçevesinde entegrasyonu gerekebilmektedir.

İlgili Mevzuat Kanun Detayı Cezası
Türk Ceza Kanunu Md. 252/1 Görevinin ifasıyla ilgili bir işi yapması veya yapmaması için, doğrudan veya aracılar vasıtasıyla, bir kamu görevlisine veya göstereceği bir başka kişiye menfaat sağlayanlar, 4 yıldan 12 yıla kadar hapis cezası
Türk Ceza Kanunu Md. 253 Rüşvet suçunun işlenmesi suretiyle yararına haksız menfaat sağlanan tüzel kişiler Güvenlik Tedbirleri
Türk Ceza Kanunu Md. 278 İşlenmekte olan bir suçu yetkili makamlara bildirmeyen kişiler, 1 yıla kadar hapis cezası
Vergi Usul Kanunu Md. 359/a-1 Defter ve kayıtlarda hesap ve muhasebe hileleri yapanlar, gerçek olmayan veya kayda konu işlemlerle ilgisi bulunmayan kişiler adına hesap açanlar veya defterlere kaydı gereken hesap ve işlemleri vergi matrahının azalması sonucunu doğuracak şekilde tamamen veya kısmen başka defter, belge veya diğer kayıt ortamlarına kaydedenler, 18 aydan 3 yıla kadar hapis cezası
Vergi Usul Kanunu Md. 359/a-2 Defter, kayıt ve belgeleri tahrif edenler veya gizleyenler veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge düzenleyenler veya bu belgeleri kullananlar, 18 aydan 3 yıla kadar hapis cezası
Vergi Usul Kanunu Md. 359/b Defter, kayıt ve belgeleri tahrif edenler veya gizleyenler veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge düzenleyenler veya bu belgeleri kullananlar, 3 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası


Özellikle ulusal/uluslararası çok lokasyonlu ve birden fazla firma içeren, iç denetim mekanizması oluşturmuş / oluşturmayı planlayan holding, grup veya firmalarda ISO 37001 standardı, ilgili süreçler için yön gösterici olacak, mevcut durum/sonraki adımlar (etik, complience…) için de bir platform oluşturacaktır.